Yazdır

Çocuklara Beslenme Eğitimi Nasıl Verilmeli?

Beslenme bilimi son yıllarda önemi gittikçe artan, her geçen gün gelişen bir bilim dalıdır. Yaşam kalitemizin artırılması ve birçok hastalıktan korunmanın ancak sağlıklı beslenerek mümkün olduğunu artık hepimiz biliyoruz.

Eğitimin kısaca birkaç tanımını yaparak söze başlamak istiyorum.

Eğitim, normal fakat istenmedik insan davranışını istendik yönde değiştirme ya da insana yeni davranışlar kazandırma işinin en verimlice nasıl yapılabileceği ile ilgili bütün bilgi, beceri ve uygulamalardır.

Eğitim, daha varlıklı ve ileri bir toplum geliştirmek amacıyla, çağdaş bilgi ve becerilerin kazandırılması, benimsetilmesi ve uygulatılması için okul içinde ve dışında belirli bir program ve plan çerçevesinde bilinçli olarak yürütülen çalışmaların tümüdür.

Eğitim, düşünülerek, anlaşılarak, tartışılarak kendi sistemimize, değerlere, yapımıza uygun olup olmadığını anlayarak, uygulayarak kısacası yaşayarak benimsenmesidir.

Kısacası bir tutum eğer davranışa geçtiyse değiştirmek çok zordur.

Bu tanımların ışığında eğitimin önce ailede başladığını ve anne babalara bu konuda büyük görevler düştüğünü hatırlatmak istiyorum.

Beslenme bilimi son yıllarda önemi gittikçe artan, her geçen gün gelişen bir bilim dalıdır. Yaşam kalitemizin artırılması ve birçok hastalıktan korunmanın ancak sağlıklı beslenerek mümkün olduğunu artık hepimiz biliyoruz.

Bebek ve çocuklarda yaş dönemlerine göre yeme davranışları

0-1 YAŞ Beslenme önemli,
Her türlü besinle 1 yaşına gelmeden tanıştırılmalı
0-2 ay Ağladıkça beslenmelidir. Bazen 15. günlerde süt verimi azalabilir endişelenmeyim kısa sürede yine artacaktır.
2-6 ay Düzenli aralıklarla beslenir. 6 ay tek başına anne sütü verilmelidir.
9-12 ay Aile ile sofraya oturtulur, ekmek bisküvi yiyebilir, kaşık tutabilir. Yeni denediği besinleri kusabilir, endişelenmeyin beğenmediği için değil ilk kez katı besinler yediğinden garipseyebilir, boğazına takılan besinle baş edebilir.

1-2 YAŞ Çevreyi keşfetme dönemi; çocuğun fizyolojik ihtiyaçları azalır dolayısıyla beslenme ihtiyacı azalır.

Anneler bu dönemde çok dikkatli olmalı, büyüme hormonu gece ve açlıkta salgılanıyor çocuk çok sık acıkmaz. Genellikle bu aylarda çocukta anemi varsa iştah baskılanıyor ve çoğu zaman bu sorun akla gelmiyor. İştah şurupları avına çıkan anneler bebeklerindeki anemiyi fark ettiklerinde geç olabiliyor, bu nedenle sağlık kontrollerinin ihmal edilmemesi çok önemlidir.

12. Ayda İhtiyaçlar azalır, yemeğe ilgi azalır, fincanla su içebilir.
15. Ayda Kaşıkla yemek yiyebilir, kendisi kaşığı tutabilir ancak ters tutabilir. Fincandan bardağa geçebilir, kendisi yemeğini yiyebilir ancak çabuk yorulur.
18–21. Ay Yemeğini kaşığını doğru tutarak yiyebilir, ancak etrafı kirletebilir, bunun için önlem almanız yeterlidir.

2–3 YAŞ Soru sorma ve isimlendirme dönemi. Hayır’a dur’a itaat eder.
2 Yaş yemeğini temiz yer, sulu olanları dökebilir, tek başına yemekten hoşlanmaz.
30 Ay Çatalla yemek ister, yemeği küçük parçalı olmalıdır.
3-4 YAŞ Hayal dünyası genişliği
3 Yaş Yardımsız yemek yiyebilir
4 yaş bıçak kullanabilir fakat besinleri kesemez.
4-6 YAŞ Yaratıcılık Dönemi (resim, oyun vb)
7 Yaş Eti bıçakla kesebilir, yemekte yalnız bırakılabilir.

Yapılan istatistikler göstermiştir ki kendi başına yemek yiyebilme yaşı ortalama 4-5 yaşları arasında olmaktadır.

Beslenme Eğitimi Planlama

Çocuğunuz hangi ayda veya kaç yaşında? Yukarıdaki tablodan hangi dönemde olduğunu gözleyerek eğitimi planlamaya başlayabilirsiniz. Öncelikle ihtiyaçları belirleyin ve sırayla öğretmeye başlayın, bunun için acele etmeyin,

Çocuğunuzda yapamayacağı davranışları yapmasını istemeyin, sabır burada en önemli silahınız bunu sakın unutmayın.

Olumsuz davranışlara cezasız nasıl engel olabiliriz?

Örneklerle bu bölümü biraz dikkatle okuyalım, elinize bir kalem kâğıt alın ve kendi çocuğunuz için almanız gereken önlemleri yazın, öğretmeniz gereken beslenme davranışlarını belirleyin.

Çocuk Davranışı Yapmadan Önce

Önleyici açıklamalarda bulunmak, beklentilerin açıkça çocuğa söylenmesi

Çocuğun Davranışı: Süt içmek istemiyor

Sizin Yaklaşımınız: Süt içmek kemikleri güçlendirir, her gün 1 bardak süt içen çocuklar daha sağlıklı olur bu nedenle her gün 1 bardak süt içmeni istiyorum. Burada söylenecek sözler arttırılabilir fakat kullanılan dile dikkat edilmelidir.

Çevreyi Değiştirmek Çevreyi Çocuğa Uygun Hale Getirmek

Çocuğun Davranışı: Oyuncaklarını bırakıp masaya gelmiyor
Sizin Yaklaşımınız: En sevdiği oyuncağı sofraya gelirken yanında getirebileceğini söyleyin.

Örnek Olmak

Beklenen davranışlara anne/babanın örnek olması

Çocuğun Davranışı: Her yemekten önce ellerin yıkanması ve tabağına konulan besinlerin bitirilmesi

Sizin Yaklaşımınız: Anne baba olarak sofraya oturmadan ellerinizi yıkayın, bunu yüksek sesle birbirinize tekrarlayın, yiyebileceğiniz/yiyebileceği kadar tabağa yemek koyun, ve tabağınızdaki yemeği bitirin.

Çocuğun iyi alışkanlıklar geliştirmesine yardımcı olmak, yol göstermek ve yaptığı zaman takdir etmek.

Sorun Olan Davranış Sırasında

Olumsuz davranışın nedenini düşünün.

Çocuğun Davranışı: Yemek yemek istemiyor.

Sizin Yaklaşımınız: Az önce ablası ona bisküvi yedirmiş ve karnı tok olabilir, midesi ağrıyor olabilir. Nedenini ondan açıklamasını isteyin.

Yapıcı bir çözüm yolu alternatif yol gösterin

Çocuğun Davranışı: Meyve yemek istiyor ama yoğurdunu bitirmemiş

Sizin Yaklaşımınız: Meyveli yoğurt yapalım önerisini getirin.

Olumsuz davranışın sizde bıraktığı etkiyi, duygularınızı açıklayın

Çocuğun Davranışı: İnatlaşıyor sizinle ve bunda çok kararlı

Sizin Yaklaşımınız: İnatlaştığını biliyorum, fakat bu davranışın beni üzüyor, bu şekilde sürdürürsen sana kızabilirim.

Sorun Olan Davranıştan Sonra

Olumsuz davranışının etkilerini göstererek pişmanlık duyurmak

Çocuğun Davranışı: Çok fazla ve hızlı yemek yiyor

Sizin Yaklaşımınız: Çok fazla yediğin için karnın şişti, şimdi de ağrıyor olmalı, ayrıca en sevdiğin pantalonun olmuyor, biraz daha yavaş ve az yemelisin.

Çocuğunuzun olumsuz davranışının sonuçlarını yaşamasına müsaade etmek

Çocuğun Davranışı: Okula giderken kahvaltı etmiyor.

Sizin Yaklaşımınız: Okulda o gün ki dersin sınavından başarısız not almışsın, bu çok doğal çünkü kahvaltı etmediğinde sabah verimli olamazsı, yorgun ve uykusuz olursun. Çocuk da onaylar” evet sınavda ilgimi toplayamadım kafam çalışmadı.”

Beslenme Eğitim Modelleri

Başlamadan önce:

Her eğitim için bir konu ve üç mesaj belirleyin. Bundan fazlasını aynı gün vermeyin.
Birkaç örnek verecek olursak;

Beslenme eğitimine besinleri ve besin gruplarını tanıtarak başlayabilirsiniz.
Bunun için en iyi modeller besin piramidi veya 4 yapraklı besin yoncasıdır. 
Hangi grupta neler var? Ne işe yararlar kısaca anlatılabilir. Örneğin sebze grubunu anlatırken içerdiği C vitamini vücudumuzun askerleri olarak anlatılabilir. Et grubunda bulunan tavuğu anlatırken proteinlerin büyümeyi sağladığını anlatabilirsiniz.

Bu konuda başlangıçta diyetisyen yardımı alabilirsiniz.

Etiketler: Çocuk BeslenmesiBeslenme

İlgili İçerikler

Çocuklara Beslenme Eğitimi Nasıl Verilmeli?
Öğrenci Diyetisyen Aysen Arıcan, 07/06/2012


Beslenme bilimi son yıllarda önemi gittikçe artan, her geçen gün gelişen bir bilim dalıdır. Yaşam kalitemizin artırılması ve birçok hastalıktan korunmanın ancak sağlıklı beslenerek mümkün olduğunu artık hepimiz biliyoruz.

Eğitimin kısaca birkaç tanımını yaparak söze başlamak istiyorum.

Eğitim, normal fakat istenmedik insan davranışını istendik yönde değiştirme ya da insana yeni davranışlar kazandırma işinin en verimlice nasıl yapılabileceği ile ilgili bütün bilgi, beceri ve uygulamalardır.

Eğitim, daha varlıklı ve ileri bir toplum geliştirmek amacıyla, çağdaş bilgi ve becerilerin kazandırılması, benimsetilmesi ve uygulatılması için okul içinde ve dışında belirli bir program ve plan çerçevesinde bilinçli olarak yürütülen çalışmaların tümüdür.

Eğitim, düşünülerek, anlaşılarak, tartışılarak kendi sistemimize, değerlere, yapımıza uygun olup olmadığını anlayarak, uygulayarak kısacası yaşayarak benimsenmesidir.

Kısacası bir tutum eğer davranışa geçtiyse değiştirmek çok zordur.

Bu tanımların ışığında eğitimin önce ailede başladığını ve anne babalara bu konuda büyük görevler düştüğünü hatırlatmak istiyorum.

Beslenme bilimi son yıllarda önemi gittikçe artan, her geçen gün gelişen bir bilim dalıdır. Yaşam kalitemizin artırılması ve birçok hastalıktan korunmanın ancak sağlıklı beslenerek mümkün olduğunu artık hepimiz biliyoruz.

Bebek ve çocuklarda yaş dönemlerine göre yeme davranışları

0-1 YAŞ Beslenme önemli,
Her türlü besinle 1 yaşına gelmeden tanıştırılmalı
0-2 ay Ağladıkça beslenmelidir. Bazen 15. günlerde süt verimi azalabilir endişelenmeyim kısa sürede yine artacaktır.
2-6 ay Düzenli aralıklarla beslenir. 6 ay tek başına anne sütü verilmelidir.
9-12 ay Aile ile sofraya oturtulur, ekmek bisküvi yiyebilir, kaşık tutabilir. Yeni denediği besinleri kusabilir, endişelenmeyin beğenmediği için değil ilk kez katı besinler yediğinden garipseyebilir, boğazına takılan besinle baş edebilir.

1-2 YAŞ Çevreyi keşfetme dönemi; çocuğun fizyolojik ihtiyaçları azalır dolayısıyla beslenme ihtiyacı azalır.

Anneler bu dönemde çok dikkatli olmalı, büyüme hormonu gece ve açlıkta salgılanıyor çocuk çok sık acıkmaz. Genellikle bu aylarda çocukta anemi varsa iştah baskılanıyor ve çoğu zaman bu sorun akla gelmiyor. İştah şurupları avına çıkan anneler bebeklerindeki anemiyi fark ettiklerinde geç olabiliyor, bu nedenle sağlık kontrollerinin ihmal edilmemesi çok önemlidir.

12. Ayda İhtiyaçlar azalır, yemeğe ilgi azalır, fincanla su içebilir.
15. Ayda Kaşıkla yemek yiyebilir, kendisi kaşığı tutabilir ancak ters tutabilir. Fincandan bardağa geçebilir, kendisi yemeğini yiyebilir ancak çabuk yorulur.
18–21. Ay Yemeğini kaşığını doğru tutarak yiyebilir, ancak etrafı kirletebilir, bunun için önlem almanız yeterlidir.

2–3 YAŞ Soru sorma ve isimlendirme dönemi. Hayır’a dur’a itaat eder.
2 Yaş yemeğini temiz yer, sulu olanları dökebilir, tek başına yemekten hoşlanmaz.
30 Ay Çatalla yemek ister, yemeği küçük parçalı olmalıdır.
3-4 YAŞ Hayal dünyası genişliği
3 Yaş Yardımsız yemek yiyebilir
4 yaş bıçak kullanabilir fakat besinleri kesemez.
4-6 YAŞ Yaratıcılık Dönemi (resim, oyun vb)
7 Yaş Eti bıçakla kesebilir, yemekte yalnız bırakılabilir.

Yapılan istatistikler göstermiştir ki kendi başına yemek yiyebilme yaşı ortalama 4-5 yaşları arasında olmaktadır.

Beslenme Eğitimi Planlama

Çocuğunuz hangi ayda veya kaç yaşında? Yukarıdaki tablodan hangi dönemde olduğunu gözleyerek eğitimi planlamaya başlayabilirsiniz. Öncelikle ihtiyaçları belirleyin ve sırayla öğretmeye başlayın, bunun için acele etmeyin,

Çocuğunuzda yapamayacağı davranışları yapmasını istemeyin, sabır burada en önemli silahınız bunu sakın unutmayın.

Olumsuz davranışlara cezasız nasıl engel olabiliriz?

Örneklerle bu bölümü biraz dikkatle okuyalım, elinize bir kalem kâğıt alın ve kendi çocuğunuz için almanız gereken önlemleri yazın, öğretmeniz gereken beslenme davranışlarını belirleyin.

Çocuk Davranışı Yapmadan Önce

Önleyici açıklamalarda bulunmak, beklentilerin açıkça çocuğa söylenmesi

Çocuğun Davranışı: Süt içmek istemiyor

Sizin Yaklaşımınız: Süt içmek kemikleri güçlendirir, her gün 1 bardak süt içen çocuklar daha sağlıklı olur bu nedenle her gün 1 bardak süt içmeni istiyorum. Burada söylenecek sözler arttırılabilir fakat kullanılan dile dikkat edilmelidir.

Çevreyi Değiştirmek Çevreyi Çocuğa Uygun Hale Getirmek

Çocuğun Davranışı: Oyuncaklarını bırakıp masaya gelmiyor
Sizin Yaklaşımınız: En sevdiği oyuncağı sofraya gelirken yanında getirebileceğini söyleyin.

Örnek Olmak

Beklenen davranışlara anne/babanın örnek olması

Çocuğun Davranışı: Her yemekten önce ellerin yıkanması ve tabağına konulan besinlerin bitirilmesi

Sizin Yaklaşımınız: Anne baba olarak sofraya oturmadan ellerinizi yıkayın, bunu yüksek sesle birbirinize tekrarlayın, yiyebileceğiniz/yiyebileceği kadar tabağa yemek koyun, ve tabağınızdaki yemeği bitirin.

Çocuğun iyi alışkanlıklar geliştirmesine yardımcı olmak, yol göstermek ve yaptığı zaman takdir etmek.

Sorun Olan Davranış Sırasında

Olumsuz davranışın nedenini düşünün.

Çocuğun Davranışı: Yemek yemek istemiyor.

Sizin Yaklaşımınız: Az önce ablası ona bisküvi yedirmiş ve karnı tok olabilir, midesi ağrıyor olabilir. Nedenini ondan açıklamasını isteyin.

Yapıcı bir çözüm yolu alternatif yol gösterin

Çocuğun Davranışı: Meyve yemek istiyor ama yoğurdunu bitirmemiş

Sizin Yaklaşımınız: Meyveli yoğurt yapalım önerisini getirin.

Olumsuz davranışın sizde bıraktığı etkiyi, duygularınızı açıklayın

Çocuğun Davranışı: İnatlaşıyor sizinle ve bunda çok kararlı

Sizin Yaklaşımınız: İnatlaştığını biliyorum, fakat bu davranışın beni üzüyor, bu şekilde sürdürürsen sana kızabilirim.

Sorun Olan Davranıştan Sonra

Olumsuz davranışının etkilerini göstererek pişmanlık duyurmak

Çocuğun Davranışı: Çok fazla ve hızlı yemek yiyor

Sizin Yaklaşımınız: Çok fazla yediğin için karnın şişti, şimdi de ağrıyor olmalı, ayrıca en sevdiğin pantalonun olmuyor, biraz daha yavaş ve az yemelisin.

Çocuğunuzun olumsuz davranışının sonuçlarını yaşamasına müsaade etmek

Çocuğun Davranışı: Okula giderken kahvaltı etmiyor.

Sizin Yaklaşımınız: Okulda o gün ki dersin sınavından başarısız not almışsın, bu çok doğal çünkü kahvaltı etmediğinde sabah verimli olamazsı, yorgun ve uykusuz olursun. Çocuk da onaylar” evet sınavda ilgimi toplayamadım kafam çalışmadı.”

Beslenme Eğitim Modelleri

Başlamadan önce:

Her eğitim için bir konu ve üç mesaj belirleyin. Bundan fazlasını aynı gün vermeyin.
Birkaç örnek verecek olursak;

Beslenme eğitimine besinleri ve besin gruplarını tanıtarak başlayabilirsiniz.
Bunun için en iyi modeller besin piramidi veya 4 yapraklı besin yoncasıdır. 
Hangi grupta neler var? Ne işe yararlar kısaca anlatılabilir. Örneğin sebze grubunu anlatırken içerdiği C vitamini vücudumuzun askerleri olarak anlatılabilir. Et grubunda bulunan tavuğu anlatırken proteinlerin büyümeyi sağladığını anlatabilirsiniz.

Bu konuda başlangıçta diyetisyen yardımı alabilirsiniz.

Caferağa Mh. Sivastopol Sk. No:12 34710 Moda Kadıköy / İstanbul T. 0850 33 34938
Diyetkolik.com Logo