Çölyak Hastalığı ve Glutensiz Beslenme

Beslenme 03.05.2018

Son yıllarda çok daha sık rastladığımız çölyak hastalığı ve gluten hassasiyeti ve belirtileri nelerdir? İşte cevapları...
Çölyak Hastalığı Ve Glutensiz Beslenme

Çölyak Hastalığı Nedir?

Önemli otoimmün hastalıklardan biri olan çölyak, glutene karşı ömür boyu kalıcı hassasiyet durumunun oluşmasıdır.

Vücuda yeterince besin, vitamin ve mineral alımını sağlamak amacıyla ince bağırsaklarda çok sayıda çıkıntılı ve kıvrımlı görünüşe sahip olan ‘’villus’’lar bulunur. Çölyak hastalığına sahip bireyler gluten içeren besinleri yediğinde villus çıkıntıları ve kıvrımları tahrip olarak kısalır ve küçülür. Bu durumda alınan gıdaların emiliminde problem yaşanmaya başlar. Ardından birçok sağlık problemi ve yetersiz beslenme durumları ortaya çıkar.

Hastalığın ilerlemesi durumunda besin öğelerinin eksikliklerinden kaynaklanan sindirim problemleri (örneğin ishal), deri problemleri ve anksiyete gibi mental problemler gözlenebilmektedir. Çölyak hastalığının teşhis ve tedavisinde gecikme yaşandığında vücutta önemli ve yüksek düzeyde hasar oluşabilmektedir.

Çölyak hastalığı araştırılmaya başlandığında, bir grubun glutene karşı hassas olduğu, ancak çölyak hastaları kadar reaksiyon göstermediği gözlemlenmiştir. Bu durum çölyak harici gluten hassasiyetinin (non-cealic gluten sensitivity) varlığını ortaya koymuştur. Bu hastalarda belirtiler çölyak hastalığına paralel ilerlese de, gluten alımı azaltıldığında düzelme yaşanmaktadır.

Gluten Nedir?

Tahılların tohum kısmında endosperm bölümünde nişasta ile birlikte bulunan protein grubuna verilen isimdir.

Gluten grubunun iki önemli elemanı bulunur: gliadin ve glutein. Vücudun tepki gösterdiği ve çölyak ile gluten hassasiyetine neden olanı gliadindir.

Çölyak Hastalığı Belirtileri

Çölyak belirtileri şu şekilde sıralanabilir: karın bölgesinde öne doğru uzanan şişlik, ishal, kusma, iştahsızlık, dışkılama ihtiyacının artması, kilo azlığı, kas zayıflığı, ciltte döküntüler, sebepsiz baş ağrıları, burun akıntısı ve nefes almada güçlük, büyüme geriliği, sinirlilik durumu.

Çölyak Hastalığında Tedavi

Bu hastalığın tek tedavisi glutensiz beslenmedir. Bu hastalığa sahip kişilerin glutensiz beslenmeyi uyguladıktan sonra şikayetlerinde belirgin bir şekilde azalma yaşanmakta ve hastalığın belirtileri ortadan kalkmaktadır. Şikayetlerin ve belirtilerinin azalması ve ortadan kalkması hastanın yaşına, ince bağırsaktaki tahribat derecesi gibi etmenlere göre değişiklik göstermektedir.

Gluten içeren besinler: Buğday, arpa, çavdar, bulgur, kuskus, irmik, buğday nişastası, bira mayası, birçok paketli ürün, makarna, unlu gıdalar, ketçap, hazır soslar, patates cipsleri…

Glutensiz yiyecekler: Meyve ve sebzeler, kırmızı ve beyaz et, balık ve deniz ürünleri, süt ürünleri, kuruyemiş, pirinç, soya ve chia tohumu, keten tohumu, patates, kinoa…

Dikkat dikkat!

1-Paketli ürün alınmadan önce mutlaka etiketi okunmalıdır. Paketli ürünlerde gluten free ya da gluten içermez yazısı bulunan ürünlerin kullanımı güvenlidir.

2-Gluten, kullanılan doğrama tahtası, kaşık, bıçak gibi mutfak gereçleri ve tost makineleri gibi aletlerle bulaşmaktadır.

İLGİNİ ÇEKEBİLİR

YORUMLAR

Çölyak Hastalığı Ve Glutensiz Beslenme
Diyetkolik Diyetisyenim, 03/05/2018


Son yıllarda çok daha sık rastladığımız çölyak hastalığı ve gluten hassasiyeti ve belirtileri nelerdir? İşte cevapları...

Çölyak Hastalığı Nedir?

Önemli otoimmün hastalıklardan biri olan çölyak, glutene karşı ömür boyu kalıcı hassasiyet durumunun oluşmasıdır.

Vücuda yeterince besin, vitamin ve mineral alımını sağlamak amacıyla ince bağırsaklarda çok sayıda çıkıntılı ve kıvrımlı görünüşe sahip olan ‘’villus’’lar bulunur. Çölyak hastalığına sahip bireyler gluten içeren besinleri yediğinde villus çıkıntıları ve kıvrımları tahrip olarak kısalır ve küçülür. Bu durumda alınan gıdaların emiliminde problem yaşanmaya başlar. Ardından birçok sağlık problemi ve yetersiz beslenme durumları ortaya çıkar.

Hastalığın ilerlemesi durumunda besin öğelerinin eksikliklerinden kaynaklanan sindirim problemleri (örneğin ishal), deri problemleri ve anksiyete gibi mental problemler gözlenebilmektedir. Çölyak hastalığının teşhis ve tedavisinde gecikme yaşandığında vücutta önemli ve yüksek düzeyde hasar oluşabilmektedir.

Çölyak hastalığı araştırılmaya başlandığında, bir grubun glutene karşı hassas olduğu, ancak çölyak hastaları kadar reaksiyon göstermediği gözlemlenmiştir. Bu durum çölyak harici gluten hassasiyetinin (non-cealic gluten sensitivity) varlığını ortaya koymuştur. Bu hastalarda belirtiler çölyak hastalığına paralel ilerlese de, gluten alımı azaltıldığında düzelme yaşanmaktadır.

Gluten Nedir?

Tahılların tohum kısmında endosperm bölümünde nişasta ile birlikte bulunan protein grubuna verilen isimdir.

Gluten grubunun iki önemli elemanı bulunur: gliadin ve glutein. Vücudun tepki gösterdiği ve çölyak ile gluten hassasiyetine neden olanı gliadindir.

Çölyak Hastalığı Belirtileri

Çölyak belirtileri şu şekilde sıralanabilir: karın bölgesinde öne doğru uzanan şişlik, ishal, kusma, iştahsızlık, dışkılama ihtiyacının artması, kilo azlığı, kas zayıflığı, ciltte döküntüler, sebepsiz baş ağrıları, burun akıntısı ve nefes almada güçlük, büyüme geriliği, sinirlilik durumu.

Çölyak Hastalığında Tedavi

Bu hastalığın tek tedavisi glutensiz beslenmedir. Bu hastalığa sahip kişilerin glutensiz beslenmeyi uyguladıktan sonra şikayetlerinde belirgin bir şekilde azalma yaşanmakta ve hastalığın belirtileri ortadan kalkmaktadır. Şikayetlerin ve belirtilerinin azalması ve ortadan kalkması hastanın yaşına, ince bağırsaktaki tahribat derecesi gibi etmenlere göre değişiklik göstermektedir.

Gluten içeren besinler: Buğday, arpa, çavdar, bulgur, kuskus, irmik, buğday nişastası, bira mayası, birçok paketli ürün, makarna, unlu gıdalar, ketçap, hazır soslar, patates cipsleri…

Glutensiz yiyecekler: Meyve ve sebzeler, kırmızı ve beyaz et, balık ve deniz ürünleri, süt ürünleri, kuruyemiş, pirinç, soya ve chia tohumu, keten tohumu, patates, kinoa…

Dikkat dikkat!

1-Paketli ürün alınmadan önce mutlaka etiketi okunmalıdır. Paketli ürünlerde gluten free ya da gluten içermez yazısı bulunan ürünlerin kullanımı güvenlidir.

2-Gluten, kullanılan doğrama tahtası, kaşık, bıçak gibi mutfak gereçleri ve tost makineleri gibi aletlerle bulaşmaktadır.