Yazdır

Glutensiz Diyetler Sağlıklı Mı?

Son dönemlerde sıklıkla bahsi geçen gluten nedir ve popüler glutensiz diyetler sağlıklı mıdır?

Gluten, öncelikle Çölyak hastalığının büyük düşmanı olarak karşımıza çıktı ve daha sonra da intolerans testleri popüler oldu. Burada da yine büyük düşman gluten, intolerans bozukluklarında uzak durulması gerekenlerin en başında gösterildi. İntolerans testlerinin satış politikası da “kilo verme” üzerinden ilerleyince, sonuç olarak “Glutensiz beslenmek kilo verdirir.” düşüncesi ortaya çıktı. Aslında sadece Çölyak hastalarının dikkat etmesi gereken gluten, bir hayli ünlü olarak herkesin dikkatli yaklaştığı bir besin ögesi halini aldı.

Gluten Nedir?

Gluten buğday, arpa ve çavdarda bulunan; ancak bilinenin aksine saf yulafta bulunmayan bir protein çeşididir. Gluten yulafta bulunmaz; fakat buğdayla birlikte işlem gördüğü sırada bulaşma riski oldukça yüksektir. Hamurun kabarmasını sağlar, raf ömrünü uzatır ve elde edilen ürünün kalitesine önemli seviyede katkıda bulunur. Kısacası, gluten tahılın önemli ve faydalı kısmında bulunan protein türüdür.

Çölyak Hastalığı ve Gluten

Çölyak hastalığının herhangi bir belirtisi olmayabilir veya tam tersi çok şiddetli semptomlarla da baş gösterebilir. Diyare (ishal), konstipasyon (kabızlık), abdominal bölgede (karın) anormal şişkinlik ve gaz şikâyeti, eklem ağrısı, yaralarda geç iyileşme, ağız yaraları, baş ağrısı, kısırlık gibi  belirtiler görülebilir. Bu nedenle tanı koyulabilmesi için bu semptomlar yeterli değildir; ancak bağırsak biyopsisi yapılarak tanı koyulabilir.

Sosyal ağlarda gördüğümüz diyetlerin en başında gelenlerden biri de glutensiz diyet. Neden diye sorduğumda aldığım cevap ise "Gluten kilo aldırır." oluyor. Gündemde sıklıkla yer alan konuya bir açıklık getirmek istiyorum. Glutensiz diyet uygulayarak kilo verdiğimizi düşünürken, aslında karbonhidrat tüketimini azalttığımız için kilo veriyor olabilir miyiz? Örneğin, kilo verme durumu özellikle kadınlarda görülen beş çaylarının yanında karbonhidratlı besinlerin tüketimi kısıtlandığından, tatlı krizlerinde tüketilen gofret, çikolata gibi besinler doğru miktarlarda tüketildiğinden veya sağlıklı olan ekmekler bile beslenme programından çıkarıldığından kaynaklanıyor olabilir.

Besin etiketlerine bakıldığında, birçok bisküvi, gofret, dondurma, işlenmiş köfte çeşitleri, soslar, hazır çorbalar, ve çikolatalar gluten içerir. Glutensiz diyette ise bunların tüketilmemesi gerekir. Raflarda yer alan doğru ölçülerde paketlenmiş glutensiz ürünler tercih edildiğinde de kiloda istenen değişimler görülür. Bir uzman olarak önerim ise, sağlıklı bir bireyin doğru porsiyonlarda beslenme ve egzersiz ile birlikte istediği kiloya ulaşmasıdır. Herhangi bir duyarlılığı olan kişilerin ise glutensiz diyeti bir süre deneyerek kontrol ettikten sonra sürdürmeleri uygundur. Şiddetli semptomları olan kişiler, hekime başvurarak kontrolden geçmelidir.

Glutensiz diyetler sadece kilo vermek için yapıldığında, birçok besinden mahrum kalınacağından vücutta vitamin ve protein eksiklikleri görülebilir. Bu kısa süreli bir çözüm olmakla beraber, Çölyak hastası olmayan kişilerin ömür boyu uygulayabileceği bir diyet değildir.

Glutensiz Diyetler Sağlıklı Mı?
Diyetisyen Burcu Aslan, 18/08/2014


Son dönemlerde sıklıkla bahsi geçen gluten nedir ve popüler glutensiz diyetler sağlıklı mıdır?

Gluten, öncelikle Çölyak hastalığının büyük düşmanı olarak karşımıza çıktı ve daha sonra da intolerans testleri popüler oldu. Burada da yine büyük düşman gluten, intolerans bozukluklarında uzak durulması gerekenlerin en başında gösterildi. İntolerans testlerinin satış politikası da “kilo verme” üzerinden ilerleyince, sonuç olarak “Glutensiz beslenmek kilo verdirir.” düşüncesi ortaya çıktı. Aslında sadece Çölyak hastalarının dikkat etmesi gereken gluten, bir hayli ünlü olarak herkesin dikkatli yaklaştığı bir besin ögesi halini aldı.

Gluten Nedir?

Gluten buğday, arpa ve çavdarda bulunan; ancak bilinenin aksine saf yulafta bulunmayan bir protein çeşididir. Gluten yulafta bulunmaz; fakat buğdayla birlikte işlem gördüğü sırada bulaşma riski oldukça yüksektir. Hamurun kabarmasını sağlar, raf ömrünü uzatır ve elde edilen ürünün kalitesine önemli seviyede katkıda bulunur. Kısacası, gluten tahılın önemli ve faydalı kısmında bulunan protein türüdür.

Çölyak Hastalığı ve Gluten

Çölyak hastalığının herhangi bir belirtisi olmayabilir veya tam tersi çok şiddetli semptomlarla da baş gösterebilir. Diyare (ishal), konstipasyon (kabızlık), abdominal bölgede (karın) anormal şişkinlik ve gaz şikâyeti, eklem ağrısı, yaralarda geç iyileşme, ağız yaraları, baş ağrısı, kısırlık gibi  belirtiler görülebilir. Bu nedenle tanı koyulabilmesi için bu semptomlar yeterli değildir; ancak bağırsak biyopsisi yapılarak tanı koyulabilir.

Sosyal ağlarda gördüğümüz diyetlerin en başında gelenlerden biri de glutensiz diyet. Neden diye sorduğumda aldığım cevap ise "Gluten kilo aldırır." oluyor. Gündemde sıklıkla yer alan konuya bir açıklık getirmek istiyorum. Glutensiz diyet uygulayarak kilo verdiğimizi düşünürken, aslında karbonhidrat tüketimini azalttığımız için kilo veriyor olabilir miyiz? Örneğin, kilo verme durumu özellikle kadınlarda görülen beş çaylarının yanında karbonhidratlı besinlerin tüketimi kısıtlandığından, tatlı krizlerinde tüketilen gofret, çikolata gibi besinler doğru miktarlarda tüketildiğinden veya sağlıklı olan ekmekler bile beslenme programından çıkarıldığından kaynaklanıyor olabilir.

Besin etiketlerine bakıldığında, birçok bisküvi, gofret, dondurma, işlenmiş köfte çeşitleri, soslar, hazır çorbalar, ve çikolatalar gluten içerir. Glutensiz diyette ise bunların tüketilmemesi gerekir. Raflarda yer alan doğru ölçülerde paketlenmiş glutensiz ürünler tercih edildiğinde de kiloda istenen değişimler görülür. Bir uzman olarak önerim ise, sağlıklı bir bireyin doğru porsiyonlarda beslenme ve egzersiz ile birlikte istediği kiloya ulaşmasıdır. Herhangi bir duyarlılığı olan kişilerin ise glutensiz diyeti bir süre deneyerek kontrol ettikten sonra sürdürmeleri uygundur. Şiddetli semptomları olan kişiler, hekime başvurarak kontrolden geçmelidir.

Glutensiz diyetler sadece kilo vermek için yapıldığında, birçok besinden mahrum kalınacağından vücutta vitamin ve protein eksiklikleri görülebilir. Bu kısa süreli bir çözüm olmakla beraber, Çölyak hastası olmayan kişilerin ömür boyu uygulayabileceği bir diyet değildir.

Caferağa Mh. Sivastopol Sk. No:12 34710 Moda Kadıköy / İstanbul T. 0850 33 34938
Diyetkolik.com Logo