Zeytin

(23 gr)
47
kcal
% Karbonhidrat
% Protein
% Yağ
Miktar
Birim
ÖĞÜNE EKLE Bu özelliği kullanabilmek için giriş yap

Besin Değerleri

Kahvaltıların vazgeçilmez besini zeytin, sanılanın aksine sebze değil, bir meyve. Her mevsim yeşil kalabilen, 10 metre uzunluğa kadar erişebilen ağaçlarda yetişir. Uzun ömürlü olan zeytin ağacı, sıcak iklimde ve alçak bölgelerde yetişir. Toprak verimi aramaz, az verimli toprakta bile meyve verebilir. Enerji ve protein kaynağı olan zeytin, Marmara, Akdeniz ve Ege'de yetiştiriliyor.

Zeytinin faydaları nelerdir?

zeytin

Zeytinin faydaları saymakla bitmez. Kandaki kolesterolü giderir ve kan basıncını arttırır. İyi bir lif kaynağı olan zeytin, aynı zamanda mükemmel bir E vitamini kaynağı. Zengin bir antioksidan deposu olan zeytin, hücreleri korumaya yardımcı oluyor. Birçok hastalıkta önleyici rol üstlenirken hücre zarlarını kansere karşı koruyor. Bir diğer önemli faydası da üreme sistemini geliştirmesi. Zeytin, sodyum, potasyum, magnezyum, demir, fosfor, iyot gibi mineraller açısından da oldukça zengin. Saymakla bitmeyecek kadar çok faydası olduğu bilinen zeytin, cilt sağlığına da iyi geliyor. Ayrıca sindirim sistemini düzenliyor ve kan dolaşımını hızlandırıyor. İyi bir demir kaynağı olan zeytin, kırmızı kan hücrelerinin vücuda oksijen taşıma kabiliyetini arttırıyor.

Zeytinin tarihçesi

Zeytin yetiştiriciliği, 6000 yıl öncesine dayanıyor. Oleacea familyasından olduğu bilinen zeytinin anavatanı yukarı Mezopotamya ve Güney Asya. Mısır müzesinde halen sergilenmekte olan milat öncesi çağlardan kalma kabartmalarda zeytin ağaçlarının görselleri bulunuyor. Tarihi hikayesi içinde birçok farklı bilgi bulunan zeytinin adı, sadece yazıtlarda değil kutsal kitaplarda da geçiyor. Eski Ahit'in bazı bölümlerinde de zeytinin adı geçiyor ve ne kadar yararlı bir besin olduğundan bahsediliyor. Tufan sonrası Nuh peygamberin gemisine ağzında zeytin dalıyla gelen beyaz güvercin sebebiyle zeytin, bolluğun, bereketin ve barışın sembolü olarak anılıyor.

İlahi bir soydan gelip Roma'yı kurduklarına inanılan Romus ve Romulus kardeşlerin zeytin ağacının altında doğduğuna inanılıyor. İlk zeytin merkezi Ege bölgesinde ve zeytin ticaretinin bulgularına İzmir'in Urla ilçesinde rastlandığı bilinmekte.

Zeytin nasıl yetiştirilir?

zeytin nasil yetisir

Zeytin yetiştirmek sanılanın aksine hiç de zor değil. Bakımı kolay olur ve her türlü hava ve toprak şartlarına uyumlu. En iyi zeytin yetiştiriciliği, sıcak ve ılıman hava koşullarında yapılır. -5 derecenin altı sıcaklığa varan sıcaklık değerleri, zeytin yetiştirmek için uygun değil. Gerekli hava şartları ve toprak yapısı sağlandıktan sonra zeytin ağacının önce fidanı ekilir. Büyüyen fidanlara fosforlu ve potasyumlu gübreler sonbaharda, azotlu gübreler ise ilkbaharda verilir. Fidan büyüdükçe ve dallar uzadıkça verimsiz dallar kesilerek budama işlemi yapılır. Sulama işlemi, toprağın nemine göre farklılık gösterir. Verimli sulama yapılan ağaçlarda 30-45 kilo arası hasat alınabilirken devamlı sulanmayan ağaçlarda bu rakam 13-16 kiloya düşer.

Zeytin hangi mevsimde yenir?

Yeşil zeytinlerde hasat, açık yeşile döndüğünde yapılırken siyah zeytinlerde, tanenin iyice koyulaştığı zamanlarda yapılıyor. Zeytinin kullanım amacına göre hasat zamanı da değişiyor. Sofralık zeytinler, eylül-ekim gibi toplanırken yağlık zeytinler, kasım-aralık ayına kadar bekletiliyor. Salamura, kırma, sele gibi farklı çeşitleri bulunan zeytin, marketlerde ve pazarlarda her mevsim bulunabilir. Özellikle salamuranın raf ömrü, uzun süre yağ ve tuzda bekletilerek yapıldığı için uzun oluyor. Sele zeytini ise adından da anlaşıldığı gibi büyük selelerde iri tuzda bekletilerek ve sürekli karıştırılarak yapılıyor. Bu sayede acı suyu akan zeytinler, daha lezzetli bir hale geliyor. Sele zeytini, ocak ve şubat sonu taze olarak bulunabilir. Yine büyük marketlerde vakumlanmış olarak sele zeytinini dört mevsim alabilirsiniz.

Zeytin seçerken nelere dikkat edilmeli?

zeytin nasil kurulur

Zeytin alırken zeytinin doğal renginde olmasına dikkat etmelisiniz. Salamura zeytin, koyu siyaha yakınken sele zeytini daha kahvemsi ya da morumsu olur. Yeşil zeytinlerin farklı tonlarının bulunmasının nedeniyse farklı işlemlerden geçmesi. Açık yeşil, sarı ve koyu yeşil renklerde bulunabilir. Siyah zeytin seçerken eğer açık satılan bir yerden alacaksanız tadarak almanızda fayda var. Koyu renk zeytinlerde koyuluk çekirdeğe kadar ulaşmaz. Doğal yollarla elde edilmiş siyah zeytinin çekirdeği daha açık renkte olur. Doğal üretilmiş zeytinler, kendilerine has bir tada sahip olur ve kimyasal ve yabancı madde içermez. Yeşil zeytinlerde et ve çekirdek bağı daha kuvvetli olur. Eğer eti çekirdeğinden çabuk ayrılıyorsa bu fazla işlem gördüğünü gösterir. Eğer ambalajlı bir ürün alacaksanız güvendiğiniz bir markanın vakumlanmış zeytinini almalısınız. Ambalaj üzerinde yazan son kullanma tarihine de mutlaka bakmalısınız.

Zeytin nasıl saklanır?

Zeytin çeşitleri, saklama koşulları çeşitlerine göre farklılık gösteriyor. Eğer siyah zeytin muhafaza edecekseniz öncelikle iyice yıkayıp kurutulmalısınız ve muhafaza edeceğiniz cam, teneke ya da saklama kapları mutlaka temiz ve kuru olmalı. Ufak ve tüketeceğiniz miktarlarda zeytini kaplara bölmek daha uzun süre dayanmasını sağlar. Kaplara yerleştirdiğiniz zeytinlerin içerisine bir miktar zeytinyağı eklemek gerekiyor. Yine kullanmadığınız kaplardaki zeytinleri haftada bir sallayarak karıştırmalı, dibe çöken yağın yeniden yayılmasını sağlamalısınız.  Buzdolabında ya da güneş görmeyen serin ve rutubetsiz ortamda kalan zeytin, daha uzun süre dayanır. Siyah zeytine göre daha dayanıklı olan yeşil zeytinleri de aynı yöntemlerle muhafaza edebilirsiniz.

Zeytin nasıl tüketilir?

Zeytin genellikle kahvaltılarda tüketiliyor. Fakat pek çok besinle olan lezzet uyumu nedeniyle farklı yiyeceklerde de kullanılabilir. Poğaça ve böreklerde kullanılan zeytin, pizzalar için de olmazsa olmaz. Ayrıca sabah omletlerin içerisinde tüketilebilen zeytin, salatalara da farklı bir tat verir. Zeytin ezmeleri, atıştırmalık kanepelerin ve tostların içerisine lezzet katar. Sabahları zeytin yağının içerisinde baharatlarla tatlandırdığınız zeytinler, kahvaltılar için lezzetli alternatif olabilir. Zeytin çeşitlerini yine ezmelerin içerisinde ve sebze taratorların üzerinde hem süsleme amaçlı hem de mezelerinize hoş bir aroma katması için kullanabilirsiniz. Evde ekmek yapıyorsanız zeytinli ekmeği de mutlaka denemelisiniz. 

Zeytin nelerle iyi gider?

zeytin salatasi

Zeytin hemen hemen her öğünde tüketilebilir. Uzmanlar her gün 10 adet zeytin tüketilmesini öneriyor. Sabah peynir, yumurta ve yeşilliklerle tüketebileceğiniz zeytini akşam yemeklerinde çorba yanında ikram edebilirsiniz. Beş çaylarında, ara öğünlerde atıştırmalıkların yanında zeytin tüketmek hem faydalı hem de doyurucu. Köz biberli yeşil zeytin salatası, günün her saati lezzetli bir yemek olabilir. Ana yemekler ve pilavlar hariç hemen hemen her besinle beraber yenebilir. Zeytin, özellikle bulgur, kinoa ve Meksika fasulyesi kullanılarak yapılan salatalara ayrı bir lezzet katar. Pizzaların üzerinde kullanılan tüm malzemelerle de leziz bir uyum yakalar. 

Zeytin yerine ne kullanılabilir?

Kahvaltıların vazgeçilmezi zeytin, A, D, E ve K vitaminleri açısından oldukça zengin. Aynı zamanda önemli bir kalsiyum kaynağı olan besinin yerine en iyi alternatif zeytinyağı. Ancak, yine de zeytin ve zeytinyağı tüketmek istemezseniz yumurtayı da tercih edebilirsiniz. Uzmanlar, 6 adet zeytinin 1 yumurtaya eş değer geldiğini söylüyor. Meyve ve sebzeler, iyi bir A vitamini deposu. Ayrıca süt, yumurta ve peynirde bol miktarda A vitamini bulunuyor. Balık, bol miktarda D vitamini içerirken soya sosu ve buğday tohumu E vitamini sağlıyor. Karaciğer ve sütte de bol miktarda bulunan K vitaminin gıda kaynakları ise lahana gibi yeşil sebzeler. 

Devamı
İLGİLİ YEMEK TARİFLERİ
1 porsiyon
160 kcal 64 gram
1 porsiyon
452 kcal 204 gram
GÜNCEL İÇERİKLER